Chuyện chép trên xe bus (3): Hành nghề trên xe bus

Nghề trên xe bus ở Sài Gòn rất đa dạng. Từ nghề cần 2 ngón tay cho tới nghề cần cả 2 bàn tay và 2 bàn chân sơ sơ cũng phải tới chục nghề chứ chả ít.

Thời gian đầu tiên lơ ngơ giữa chốn đông người trên xe bus tôi ôm khư khư cái túi xách của mình vì nghe thiên hạ đồn trong này chỉ chớp mắt thôi là cái ba lô bay mất rồi. Của đáng tội, tôi rất thật thà và tin người nên chỉ định nghĩa việc cướp giật là cướp và giật nhanh như chớp mà quên là người ta còn có thể giật từ từ như ngồi cạnh trò chuyện, rồi sau đó vác của mình đi lúc nào chả biết. Đấy là nghề điển hình cần cả 2 chân 2 tay và cả cái miệng giỏi nói.

Ngoài cái nghề họ hàng với bác hai ngón kia ra thì ngồi trên xe bus mà quan sát thì có thể hiểu tại sao cái đất miền Nam này “đi tắt đón đầu” về thương mại hơn cả ngoài bắc. Để bạn dễ tưởng tượng tôi lấy cái ví dụ này cho gần gũi. Nếu để đăng cái tuyển dụng trên Vietnamworks về việc làm trên xe bus thì tôi sẽ viết như sau:

Bến xe bus cần tuyển nhân viên đứng bán hàng trên xe khi xe dừng tại bến. Yêu cầu như sau:

– Tuổi: từ …5 cho tới dương vô cùng (người già nhất tôi gặp đi bán hàng là …85 tuổi, nghề vé số)

– Nói lưu loát, nhanh nhẹn hoặc không cần biết nói gì ngoài câu “cô/dì/chú/bác/anh/chị mua cho em cái vé số.”

– Không yêu cầu ngoại hình.

– Khéo tay, khéo cả miệng thì càng tốt. Phải nhanh, mạnh, và quyết đoán vì xe chỉ đỗ ở bến tối đa là 5 phút.

– Lương theo doanh số.

Phát choáng đầu tiên là mình thấy từ em bé năm tuổi cho tới cụ già thất thập cổ lai hi đều bán hàng cực kì giỏi trong khoản mời chào khách. Nhưng họ không hề chèo kéo, nỉ non như ngoài bắc. Đến cả ăn xin cũng cực kì lịch sự, nếu bạn không cho, họ sẽ bỏ đi, không nói gì hơn. Khi xe bus số 12 đỗ ở bến xe Biên Hòa (hay Tam Hiệp gì ấy) thì tôi thấy những em bé bán vé số lên, sau đó là bác bán báo dạo đi mời khác mua báo với giá rẻ hơn thị trường mà đúng cái số ra ngày hôm đấy luôn nội dung thì xoay quanh cướp – giết – hiếp thôi. Thế mới siêu. Họ chứng thực cho khách hàng về chất lượng sản phẩm của mình ngay tại trận. Không kì kéo bớt một thêm hai, 20 chục tờ báo được bán ngon lành cành đào.

Đến bến Ngã Tư Vũng Tàu thì một chị lên tiếp thị về vòng bạc với giá siêu bèo. Chị ấy dùng đủ mọi cách để chứng minh cho mọi người thấy nó là bạc thật thế nào, khuyến mãi ra sao. Có khoảng 5 chị trẻ trẻ bỏ tiền ra mua chiếc vòng đeo cổ bạc thật (hay giả còn chưa rõ) với giá 80 (đấy là sau khi trừ đủ mọi thứ khuyến mãi theo lời người bán hàng).

Sau chị bán vòng bạc tới bác bán sách về dược phẩm tại gia kiểu như cây cỏ dại trong vườn nhà bạn cũng có nhiều tác dụng hơn bạn tưởng ý. Dù đã ở cái tuổi gần đất xa trời (theo như bà ngoại tôi nói) mà bác ấy thao thao bất tuyện giảng về công dụng của các loại cây dại. Mà bác này được nhà xe ưu ái, cho đi nhờ một đoạn. Thấy bác ấy cứ đứng nói như tour guider mà chẳng say xe, chẳng sao hết. Cháu phục sát đất luôn.

Đây là chưa kể tới nghề phát tờ rơi, mát xa, rồi mời chào riêng tư đủ cả.

Cái đầu tiên tôi rút ra đó là ở trong này, người ta khai thác thị trường tới tận gốc rễ. Nghĩa là người lao động thu nhập dưới 2tr đi xe bus cũng được chăm sóc tận tình theo kiểu lên xe bus tiếp thị đâu ra đấy như trên tôi vừa kể. Thậm chí, một đứa tốt nghiệp Phờ – tu đến nơi đến chốn như tôi mà cho cả núi vàng tôi cũng chả dám làm như thế chứ đừng nói là thu nhập còn ít ỏi. Người ta cứ say sưa nói, ngày này sang ngày khác. Và vẫn có những người sẵn lòng móc túi ra trả tiền cho họ. Dù không phải ngày nào bầu trời cũng toàn là màu xanh trong vắt như trong nhật kí của cô bé tuổi teen.

Thứ hai là họ hiểu rất rõ họ bán gì, bán cho ai và cần phải bán thế nào. Họ biết sản phẩm của mình khác biệt ra sao, cần làm thế nào để moi được tiền từ túi những người có thu nhập eo hẹp. Một bài học giản dị mà có lẽ các thầy giáo cần đưa vào trường kinh tế hơn là ngồi bàn những chuyện xa vời từ tận nước Mỹ. Mà những cái này, chả cần bằng tiểu học, trung học hay đại học mới làm được. Điển hình là đứa bé 5 tuổi nó cũng hiểu chẳng ai móc tiền ra mua vé số cho nó nếu nó cứ đứng đấy mà nỉ non cả.

Nhưng với độ tuổi từ 5 cho tới hơn 80 tuổi mà vẫn đứng trên xe bus bán hàng thì có thế thấy ở trong này, độ tuổi lao động được co giãn với chỉ số không giới hạn. Trẻ em hay người già gì đều đen nhẻm. Câu nói đúng nhất cho những gì tôi nhìn thấy đó là “Cái miệng dẻo không phân biệt tuổi tác”. Người ta bán hàng dùng miệng chứ dùng chi.

Thứ ba là dù cái đứa mới nứt mắt ra chỉ có 5 tuổi nhưng nó cũng rất tôn trọng khách hàng của mình, không chèo kéo, đấm bóp như mấy bé ở quán Phở cuốn ngoài Hà Nội. Thảo nào mà có nhiều câu chuyện tỉ phú, triệu phú Sài Thành lớn lên từ tấm vé số đến vậy. Nhưng cũng thật buồn vì cái chuyện học hành ở trong này dường như thực tế và thực dụng hơn. Trẻ con lao ra đời sớm hơn ngoài kia.

Tóm lại là, mỗi ngày tớ lên báo tuanvietnam.net đọc thì thấy các bác có tiếng nói ở chính phủ vẫn ra rả về các phương thức phát triển đất nước, phát triển giáo dục. Nhưng quả thật các bác ở quá xa cái thế giới nhỏ bé trong chiếc xe bus kia.

P/S: Phần thứ tư sẽ có tên là Những người mẹ trên xe bus.

Advertisements

One thought on “Chuyện chép trên xe bus (3): Hành nghề trên xe bus

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s